Celowniki kolimatorowe: rodzaje, zasada działania i koszty zakupu

Współczesne strzelectwo opiera się na szybkości i precyzji, a celownik kolimatorowy stał się standardowym narzędziem ułatwiającym osiągnięcie tych celów. W przeciwieństwie do klasycznej muszki i szczerbinki, kolimatory pozwalają na celowanie obuoczne, co drastycznie skraca czas oddania strzału.

Budowa i zasada działania celownika kolimatorowego

Sercem kolimatora jest dioda LED, która emituje wiązkę światła w stronę soczewki pokrytej warstwą refleksyjną. Zjawisko kolimacji polega na takim ukierunkowaniu promieni, aby po odbiciu od soczewki docierały one do oka strzelca jako wiązka równoległa. Dzięki temu czerwony punkt (tzw. kropka) wydaje się znajdować na celu, niezależnie od odległości oka od urządzenia.

Kluczowe różnice konstrukcyjne: kolimatory otwarte i zamknięte

Wybór między konstrukcją otwartą a zamkniętą wpływa na wagę broni oraz odporność celownika na trudne warunki:

---

Celownik kolimatorowy a holograficzny: najważniejsze różnice

Choć zewnętrznie mogą wyglądać podobnie, celowniki holograficzne (np. EOTech) działają na innej zasadzie niż standardowe „Red Doty”.

Główna różnica: kolimator używa diody LED i soczewki do rzucania punktu na szybkę, podczas gdy holograf wykorzystuje laser i hologram, co daje wyraźniejszy i stabilniejszy znak celowniczy, idealny przy astygmatyzmie i w trudnych warunkach, ale jest droższy i ma krótszą żywotność baterii; kolimator jest tańszy, lżejszy, ma długą żywotność baterii, ale punkt może się rozmywać, przyznaje. Holograf pozwala na bardziej złożone siatki i działa, nawet gdy szkło jest uszkodzone, co czyni go lepszym dla profesjonalistów, podczas gdy kolimator jest świetny dla amatorów i strzelania rekreacyjnego. 

Cecha	Celownik kolimatorowy	Celownik holograficzny
Źródło światła	Dioda LED	Laser
Znak celowniczy	Zazwyczaj kropka (2-6 MOA)	Złożona siatka (np. kropka w okręgu)
Czas pracy	Nawet do 50 000 godzin	Około 600–1000 godzin
Paralaksa	Minimalna	Całkowicie wyeliminowana
Wytrzymałość	Wrażliwy na uszkodzenie przedniej szyby	Działa nawet przy pękniętej szybce

---

Podstawowe kształty znaczników

Wybór znacznika w kolimatorze wpływa na szybkość namierzania celu oraz precyzję strzału. Producenci oferują różne kształty i rozmiary punktów, które są dostosowane do konkretnych dyscyplin strzeleckich.

• Pojedyncza kropka (Dot): najczęściej spotykany typ znacznika. Zapewnia czysty obraz i nie zasłania celu. Jest uniwersalna – sprawdza się zarówno w strzelectwie tarczowym, jak i dynamicznym.
• Kropka w okręgu (Circle Dot): najczęściej kropka 2 MOA otoczona okręgiem o średnicy 32 lub 65 MOA. Duży okrąg ułatwia błyskawiczne odnalezienie znaku w oknie kolimatora, co jest kluczowe w sytuacjach stresowych lub CQB (walka w pomieszczeniach).
• Sam okrąg (Circle): rzadziej stosowany, spotykany głównie w kolimatorach dedykowanych do strzelb gładkolufowych. Średnica okręgu może odpowiadać przewidywanemu rozrzutowi śrutu na danym dystansie.
• Trójkąt (Chevron): stosowany np. w celownikach marki Trijicon lub Holosun. Wierzchołek trójkąta pozwala na bardzo precyzyjne celowanie na większe odległości, podczas gdy cała figura jest łatwa do namierzenia z bliska.
• Krzyż (Crosshair): przypomina siatki z lunet celowniczych. Ułatwia równe trzymanie broni w poziomie (poziomowanie), ale może nieco bardziej zasłaniać cel niż pojedyncza kropka.

Rozmiar kropki wyrażony w MOA

Wielkość kropki mierzy się w minutach kątowych (MOA). Przyjmuje się, że 1 MOA to około 2,9 cm na dystansie 100 metrów (w uproszczeniu 1 cal na 100 jardów).

Rozmiar kropki	Zastosowanie	Charakterystyka
1 – 2 MOA	Strzelectwo precyzyjne i karabinki	Mała kropka nie zasłania celu na 100 m i dalej, pozwalając na dokładny strzał.
3 – 4 MOA	Rozwiązania uniwersalne	Kompromis między precyzją a szybkością. Często spotykany w kolimatorach na pistolety i strzelby.
5 – 6 MOA	Strzelectwo dynamiczne i obrona	Duża kropka jest natychmiast widoczna dla oka, co skraca czas reakcji na krótkich dystansach (do 25 m).

Systemy wieloznakowe (MRS)

Niektóre nowoczesne modele (np. seria Holosun 500) posiadają system Multi-Reticle System (MRS). Pozwala on strzelcowi na przełączanie między samą kropką, samym okręgiem lub połączeniem obu tych elementów za pomocą jednego przycisku, bez konieczności ponownego ustawiania zera (przestrzeliwania) broni.

Warto pamiętać, że osoby z astygmatyzmem mogą widzieć kropkę jako rozmazaną „gwiazdę”. W takim przypadku rozwiązaniem może być wybór celownika holograficznego lub pryzmatycznego, gdzie znak celowniczy jest generowany w inny sposób.

Popularne modele i zakresy cenowe (2026)

Rynek optyki strzeleckiej oferuje rozwiązania dostosowane do różnych budżetów. Poniżej zestawienie popularnych modeli:

Półka budżetowa (rekreacja, ASG, trening)

To celowniki, które dobrze radzą sobie na mniejszych kalibrach (np. .22 LR, 9 mm) i w strzelectwie rekreacyjnym.

• Vector Optics Maverick-II Plus: ok. 370 zł
• Vortex Crossfire Red Dot: ok. 730 zł
• Bushnell TRS-26: ok. 1000 zł

Półka średnia (strzelectwo sportowe, myślistwo)

Solidne urządzenia charakteryzujące się dużą wytrzymałością na odrzut (np. .223 Rem, .308 Win) i funkcjami takimi jak „Shake Awake” (automatyczne wybudzanie).

• Holosun HS510C (otwarty): ok. 1700 zł
• Vortex Sparc Solar: ok. 1200 zł
• Delta Optical Stryker: ok. 1300 zł

Półka Premium (służby, profesjonaliści)

Najwyższa odporność mechaniczna, certyfikaty wodoszczelności i wieloletnia niezawodność.

• Aimpoint Micro H-2: ok. 2600 – 3000 zł
• EOTech EXPS3 (holograficzny): ok. 4400 – 5200 zł
• Trijicon RMR Type 2 (pistoletowy): ok. 3500 zł